Կրթություն
Վերջին երեք տասնամյակների ընթացքում Հայաստանում կրթական ոլորտը զգալի բարեփոխումների է ենթարկվել։ Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը, տարբեր շահագրգիռ կողմերի հետ միասին, ակտիվորեն խթանում է կայուն կրթական մոտեցումները՝ բարելավելու հասանելիությունը, որակը և անաչառությունը կրթական համակարգում:
Հայաստանն ունի գրագիտության բարձր մակարդակ, բնակչության ավելի քան 99%-ը կարողանում է կարդալ և գրել: Հիմնական և միջնակարգ կրթությունն անվճար է և պարտադիր՝ վեցից տասնութ տարեկան երեխաների համար։
Հայաստանը կնքել է միջազգային համաձայնագրեր, ինչպիսիք են Լիսաբոնի ճանաչման կոնվենցիան և Բոլոնիայի հռչակագիրը, որոնք սահմանում են բարձրագույն կրթության չափանիշները և որակը: Հայաստանը հանդիսանում է Եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքի լիիրավ անդամ և փոխկապակցված է այնպիսի կազմակերպությունների հետ, ինչպիսիք են Եվրոպական համալսարանների ասոցիացիան և Եվրոպական ուսանողների միությունը: Այն նաև «Հորիզոն Եվրոպա»-ի ասոցացված անդամ է:
Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը վերահսկում և կարգավորում է հայկական կրթական համակարգը, որտեղ գերակշռում են դասավանդման ավանդական մեթոդները՝ հիմնվելով ակադեմիական նվաճումների վրա։
Հայաստանում հանրակրթական համակարգը 12-ամյա է, որն ընդգրկում է նախադպրոցական, տարրական/կրտսեր, միջին և ավագ դպրոցները։ Բարձրագույն մասնագիտական կրթությունը Հայաստանում իրականացվում է երկաստիճան որակավորման համակարգով։ Շրջանավարտները ստանում են բակալավրի, ապա մագիստրոսի աստիճան։ Բարձրագույն մասնագիտական կրթությունը կազմակերպվում է ուսուցման հետևյալ ձևերով՝ առկա, հեռակա և հեռավար։
Հայաստանում գործող բարձրագույն և հետբուհական ուսումնական հաստատություններն են՝ համալսարաններ, ինստիտուտներ, ակադեմիաներ, կոնսերվատորիաներ և այլն, որոնք ապահովում են որակյալ կրթություն և ուսանողին տալիս են գիտական հետազոտություններ իրականացնելու բազմաթիվ հնարավորություններ։
Հայաստանում կրթությունը մշտապես մեծ նշանակություն է ունեցել և բարձր է գնահատվել հասարակության կողմից։ Այսօր կառավարությունը նշանակալի միջոցառումներ է իրականացրում բարձրացնելու դրա որակն ու հասանելիությունը ողջ երկրում: Հայաստանում գործում են մի շարք միջազգային, IB Diploma տրամադրող լիցենզավորված, մասնավոր և պետական կրթական հաստատություններ։
Հայաստանը աչքի է ընկնում բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների զգալի թվով, ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր: Նշանավոր պետական համալսարաններն են՝ Երևանի պետական համալսարանը, Երևանի պետական լեզվաբանական համալսարանը, Երևանի պետական բժշկական համալսարանը, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանը և Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանը: Այս համալսարաններից շատերն առաջարկում են անգլերենով դասավանդվող ծրագրեր:
Հայաստանի Հանրապետությունում ներկայումս գործում են 26 պետական (որոնցից 4-ը միջազգային կառավարմամբ) և 33 ոչ պետական (արտոնագրված) բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ: Հայաստանի գիտա-կրթական համակարգի առավել տարածված ճյուղերից են ֆիզիկան, մաթեմատիկան, քիմիան, միկրոկենսաբանությունը, ճարտարագիտությունը, բժշկությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, հայագիտությունը:
Հայաստանը հարուստ և հնագույն պատմությամբ երկիր է, որը գտնվում է Եվրասիայի հարավկովկասյան տարածաշրջանում: Այն ունի իրեն հատուկ և եզակի լեզու, խոհանոց, երաժշտություն ու պար, արվեստ ու ճարտարապետություն, փառատոներ ու տոնակատարություններ։ Հայկական այբուբենը ստեղծվել է մ.թ. 5-րդ դարում և կազմում է հայ մշակույթի կարևոր և անբաժան մասը։
Հայկական խոհանոցը հայտնի է իր անուշաբույր ուտեստներով: Երաժշտությունն ու պարը նույնպես հայկական մշակույթի կարևոր և բնորոշիչ բաղադրիչներն են: Ազգային ավանդական երաժշտական փողային գործիքներից է դուդուկը, որի երաժշտությամբ են ուղեկցվում ազգային գունեղ ու աշխույժ պարերը՝ փոխանցելով հայկական մշակույթի ողջ հմայքն ու մշակութային հարուստ ժառանգությունը:
Հայաստանը հնագույն երկիր է, որը գտնվում է Առաջավոր Ասիայում՝ Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան մասում։ Ուրարտուի առաջին հայկական պետությունը ստեղծվել է մ.թ.ա. 860 թվականին։ Հայաստանը աշխարհում առաջին պետությունն է, որը պաշտոնապես ընդունել է քրիստոնեությունը որպես կրոն 1-ին դարում: Հայկական բարձրավանդակը զբաղեցնում է մոտավորապես 360,000 քառակուսի կիլոմետր, որի կենտրոնում գտնվում է Արարատ լեռը: Հայաստանի Հանրապետության ներկայիս ամենաբարձր գագաթն Արագածն է։
Ունենալով ավելի քան 4000 պատմական հուշարձաններ, որոնք թվագրվում են նախապատմական ժամանակներից մինչև մեր օրերը՝ Հայաստանը հաճախ անվանում են «թանգարան բաց երկնքի տակ»: Հայկական եկեղեցիներն ու վանքերը առանձնանում են իրենց եզակի և ուրույն ճարտարապետությամբ։ Այդպես, պատմական հուշարձանների շարքին է պատկանում Գեղարդի վանքը, որը թվագրվում է 4-րդ դարով ու ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և Տաթևի վանքը, որը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության յուրօրինակ նմուշ է։
Հայաստանը բազմաթիվ հնարավորություններ է ընձեռում ձեռնարկատերերին, ծրագրավորողներին և նորարարներին մի շարք զարգացող ոլորտներում, ինչպիսիք են՝ ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների և ստարտափների:
Զարգացող կրթական համակարգը և հարուստ գիտական ժառանգությունը համագործակցության հնարավորություններ են ստեղծում տեղական համալսարանների և հետազոտական հաստատությունների միջև ակադեմիական հետազոտությունների և գիտելիքների փոխանցման շրջանակում:
Այսօր բազմաթիվ կրթական ծրագրեր և հաստատություններ տրամադրում են ամբողջությամբ և մասնակի ֆինանսավորվող կրթաթոշակներ, ճամփորդական դրամաշնորհներ միջազգային ուսանողներին, հետազոտողներին և մանկավարժներին: Իր կրթական հնարավորությունների բազմազանությամբ Հայաստանը այն ուղղությունն է, որտեղ յուրաքանչյուրը կարող է բացահայտել և ուսումնասիրել իրեն ամենից հետաքրքրող ոլորտը:
